Türkiye Cumhuriyeti 103 Yaşında: Çankaya’daki O Akşamdan Sonsuzluğa Uzanan Gurur

Anadolu'nun düşman işgalinden temizlenmesinin ardından Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'i ilan etmesinin üzerinden tam 103 yıl geçti. Milli Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasıyla Türk milletinin bağımsızlık hamlesini taçlandıran kararın alındığı 28 Ekim 1923 gecesi, Türk tarihinin en önemli kırılma noktalarından biri oldu.

Çankaya’da Tarihe Geçen Yemek: "Yarın Cumhuriyet İlan Edeceğiz"

Takvimler 28 Ekim 1923 akşamını gösterdiğinde Mustafa Kemal Paşa, yakın çalışma arkadaşlarını Çankaya Köşkü'nde akşam yemeğinde bir araya getirdi. İsmet Paşa, Kazım Paşa, Fethi Bey, Kemalettin Sami Paşa, Halit Paşa, Fuat Bey ve Ruşen Eşref Bey'in katıldığı masada tarihi karar açıklandı.

Atatürk'ün Nutuk'ta da aktardığı gibi yemek sırasında ifade ettiği "Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz" sözünün ardından, İsmet Paşa ile birlikte 1921 Anayasası'nın bazı maddelerini değiştiren kanun teklifi hazırlandı.

Saatler 20.30'u Gösterdiğinde İlan Edildi

29 Ekim 1923 Pazartesi günü TBMM’de gerçekleşen oturumda Anayasa Komisyonu’nun hazırladığı kanun teklifi görüşüldü. Yapılan oylamada, "Türkiye Devleti'nin şekli hükümeti Cumhuriyet'tir" hükmü kabul edildi. Saatler 20.30'u gösterdiğinde oturuma katılan 158 milletvekilinin tamamının oyu ve alkışlarıyla Cumhuriyet resmen ilan edildi.

İlk Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk

Cumhuriyet’in ilanının ardından yapılan gizli oylamada 158 milletvekilinin tamamının oyunu alan Gazi Mustafa Kemal Paşa, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Kürsüye çıkan Atatürk, tarihi konuşmasını şu unutulmaz sözlerle tamamladı:

"Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır."

Cumhuriyet’in ilanıyla devlet başkanlığı meselesi çözüme kavuşturulurken, ilk hükümeti kurma görevi İsmet Paşa’ya verildi, Fethi Bey ise TBMM Başkanı oldu. 19 Nisan 1925'te kabul edilen kanunla 29 Ekim, Türkiye Cumhuriyeti'nin milli bayramı olarak kabul edildi.